Uważaj! Twój pies ocenia Cię po tym, jak traktujesz innych...

Ludzkie dzieci w wieku ok. roku zaczynają oceniać ludzi, obserwując ich interakcje z innymi. Uważa się, że jest to efekt pewnego rodzaju wrodzonej moralności, która pozwala im na takie wnioskowanie, zanim jeszcze zaczną uczyć się właściwych zachowań.
 
Psycholog porównawczy James Anderson z Uniwersytetu w Kioto wraz z kolegami chcieli sprawdzić, czy inne gatunki także potrafią dokonywać podobnej oceny. Naukowcy przyjrzeli się małpkom kapucynkom oraz… psom. W swych eksperymentach sprawdzali, czy zwierzęta będą preferować tych, którzy pomagają innym.

Małpki kapucynki

W jednym z takich badań, kapucynka mogła obserwować jednocześnie dwie osoby. Jedna z nich – eksperymentator, udawała, że bezskutecznie próbuje dostać się do przezroczystego pojemnika z zabawką. Następnie, na oczach małpki, pokazywała pojemnik drugiej osobie, która pomagała go otworzyć, lub tej pomocy odmawiała. Po tym, obie osoby oferowały małpce jedzenie.
 
Okazało się, że jeśli eksperymentatorowi towarzyszyła osoba „pomocna”, kapucynki wybierały nagrodę od obu po równo (brak preferencji którejś z osób). Jeśli jednak towarzyszyła mu osoba „niepomocna”, małpki znacznie częściej wybierały eksperymentatora i pomijały tę drugą osobę, nie przyjmując od niej jedzenia. Unikały więc osoby, która nie chce pomagać innym.
 
W kolejnym badaniu naukowcy sprawdzili poczucie sprawiedliwości kapucynek. I znów, małpki mogły obserwować jednocześnie dwie osoby, które trzymały po trzy piłki. Najpierw osoba A prosiła o piłki osobę B, a ta je oddawała. Potem, osoba B prosiła osobę A o zwrot piłek, a ta albo oddawała je wszystkie, albo odmawiała, nie oddając żadnej. Następnie, obie osoby oferowały kapucynce nagrodę.
 
Podobnie jak w poprzednim eksperymencie, badane małpki najczęściej unikały przyjmowania nagrody od osoby, która nie chciała oddawać piłek, wybierając osobę „poszkodowaną”. Nie wykazywały jednak żadnych preferencji co do osoby, jeśli w badaniu obserwowały zwrot piłek.

Psy

Okazuje się, że psy także potrafią oceniać ludzi i wyraźnie preferują tych, którzy pomagają innym.
 
W eksperymencie brały udział trzy osoby: właściciel, osoba A i osoba B. Wszystkie trzy siedziały przed psem. Właściciel, jak w przypadku małpek, próbował bezskutecznie otworzyć pojemnik, a następnie przekazywał go tylko jednej osobie – A lub B. Ta osoba pomagała otworzyć pojemnik, lub wyraźnie odmawiała pomocy. Jednocześnie druga osoba pozostawała neutralna i spokojnie siedziała. Następnie, obie osoby (A i B) oferowały psu nagrodę. Jeśli chwilę wcześniej psy obserwowały udzielanie pomocy, nie miały wyraźnych preferencji co do osoby, od której przyjmą nagrodę. Jeśli jednak zaobserwowały odmowę, znacznie częściej wybierały osobę neutralną, unikając osoby zachowującej się antyspołecznie, czyli „niepomocnej”.

Wnioski

Anderson uważa, że małpy oraz psy przeżywają jakąś reakcję emocjonalną, obserwując u innych zachowanie antyspołeczne i, podobnie jak ludzkie niemowlęta, potrafią dokonywać swego rodzaju społecznej oceny zachowania. Według Fransa de Waal z Uniwersytetu Emory w stanie Georgia, małpy w środowisku naturalnym używają podobnych procesów, by zdecydować z którym członkiem grupy kooperować.
 
Kiley Hamlin z Uniwersytet Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie uważa, że zdolność do oceny innych umożliwia poszczególnym osobnikom wykluczanie „złych” partnerów społecznych. Zdaniem Hamlin, oznacza to, że osobniki mogą nie tylko stronić od groźnych według nich interakcji społecznych, by zapewnić sobie bezpieczeństwo, ale także unikać wykluczenia z grupy społecznej za własne niewłaściwe zachowanie.
 
Wygląda na to, że psy, dzięki swej długiej ewolucyjnej relacji z człowiekiem, wykształciły nie tylko niezwykłą wrażliwość na zachowanie przedstawicieli własnego gatunku, ale również na nasze – ich opiekunów. Uważaj więc, bo Twój pies obserwuje cię i oceni także po tym, jak traktujesz innych!
 
Film z badania obejrzycie tutaj.
 
Na podstawie artykułu Sama Wonga, opublikowanego przez New Scientist, 10. lutego 2017. Autorka: Agnieszka Kauch

Powrót do strony głównej